Ik ben opgegroeid met boekjes lezen. Gezegend met een mama die erg houdt van voorlezen, heb ik voorlezen bij bedtijd altijd al als een gezellig en verbindend moment ervaren. Het lukte me regelmatig nog een extra boekje of extra hoofdstuk voorgelezen te krijgen, en vervolgens eindigde de avond ook nog eens altijd heerlijk met kriebels een aaitjes over mijn gezichtje en haartjes.

Met boekjes een momentje creëren van rust en verbinding zat er dus al helemaal in, en zo pakte ik ‘m ook door, eerst bij al mijn oppaskindjes over de jaren heen, en nu al jaren bij mijn eigen kindje. Voor elk slaapmomentje – standaard een paar boekjes, gezellig knuffelen, en zo langzaam samen tot rust komen.

Ik geef voorlezen dan ook altijd als tip aan ouders. Van volledig actief en wakker naar volledig slapend gaat namelijk een stuk makkelijker als je er èèrst een rustige activiteit tussen zet.

“Ja maar mijn kindje zit helemaal niet lang genoeg stil om een boekje mee te lezen”!? Deze opmerking hoor ik vaker van ouders! Heeel herkenbaar dus. Ook hier heb ik een fijne tip voor!

1. Welterusten Allemaal

van Chris Haughton

Alle dieren in het bos worden langzaam slaperig — de muizen, de konijnen, de herten. Allemaal, behalve kleine beer. Die wil nog spelen. Kleine beer vraagt zijn vriendjes of ze mee willen spelen, maar ze zijn allemaal al te moe. En hoe langer de avond duurt, hoe moeilijker het ook voor hem wordt om zijn ogen open te houden …

Dit boekje is echt een perfecte afsluiter van het voorlezen. De tekeningen zijn simpel. De kleuren zijn zacht. Het verhaal heeft veel herhaling. Maar het is vooral de herhaaldelijke “ahhh .. gaap” die heel veel ontspanning en slaperigheid uitlokt.

Superhandig ook vanuit het principe van co-regulatie: hoe rustiger jij er namelijk bij zit, hoe rustiger je kindje er bij zit. Focus dus vooral ook eventjes op jezelf en je eigen rust, en doe de gaapjes zo uitgebreid en oprecht mogelijk. Op deze manier eindig je het voorlezen samen heerlijk in de rust voor bedtijd.

Als ik ouders maar één boek zou mogen tippen voor bedtijd, is het deze.

2. De Verhalen van Kleine Beer

van Martin Waddel

Kleine Beer kan niet slapen — het is zo donker. Steeds opnieuw roept hij om Grote Beer, die geduldig een groter lichtje brengt. Tot hij uiteindelijk de hele maan meebrengt. Maar wat Kleine Beer uiteindelijk het meeste helpt, is de warme aanwezigheid van Grote Beer zelf.

Dit boek raakt me elke keer. Het gaat op de oppervlakte over bang zijn in het donker — maar eigenlijk gaat het over wat een kind ’s nachts écht nodig heeft: niet per se het licht, maar de zekerheid dat jij er bent.

Als slaapcoach zie ik dit patroon zo vaak: kinderen die steeds meer willen — nog een knuffel, nog een glas water — terwijl ze eigenlijk gewoon bevestigd willen hebben dat mama of papa er is. Dit boek benoemt dat eerlijk en zonder oordeel. En het einde geeft ouder én kind rust.

3. Daar Buiten Loopt een Schaap

van Mies van Hout

Een schattig muisje beleeft de hele dag kleine avonturen, begeleid door de bekendste Nederlandse kinderliedjes en -versjes. Van Boer, wat zeg je van mijn kippen tot Slaap, kindje, slaap — allemaal in één boek, met Mies van Houts warme, kleurrijke illustraties.

Zingen is een van de krachtigste manieren om een kind te kalmeren — en jezelf ook. Er zit iets in de ademhaling bij zingen die het zenuwstelsel letterlijk trager maakt. Dit boek nodigt daartoe uit zonder dat je er iets voor hoeft te doen.

Je hoeft niet mooi te zingen. Echt niet. Het ritme is wat werkt, niet de toonhoogte. En als je dit boek een paar weken gebruikt, merk je dat je kind de liedjes begint te kennen — en meezingt. Dan is het een ritueel geworden. En rituelen zijn goud bij bedtijd.

4. In de Maneschijn

van Britta Teckentrup

De maan gaat op en neer, groeit en krimpt, en ondertussen is de wereld ’s nachts volop in beweging. Dieren die wakker worden als de zon ondergaat, een hemel vol sterren, en de stilte van de nacht — alles in rijmpjes en met kijkgaatjes die de maancyclus laten zien.

Dit is eigenlijk geen verhaalboek — het is een sfeervol boek. En dat is precies waarom ik het zo fijn vind aan het einde van de avond. Er is geen spanning, geen begin en einde dat je wil afmaken. Alleen de sfeer van de nacht.

Ik lees dit boek altijd fluisterend. Langzaam. En ik zie het aan Leo: zijn ademhaling verandert al na een paar bladzijden. Het lichaam herkent: dit is het signaal. Nu is het bijna tijd.

5. Samen gaan Bouwen

van Oliver Jeffers

Een vader en zijn dochter bouwen hun leven samen — met speciale materialen, herinneringen om te koesteren, en een plek die thuis voelt. Het is een liefdesbrief van een ouder aan een kind, over alles wat samen bouwen betekent.

Oliver Jeffers schrijft voor kinderen, maar eigenlijk ook voor ouders. Als ik dit boek voorlees, voel ik het ook. Dat gevoel van: ik bouw iets samen met jou. Elke dag een beetje.

Bij bedtijd wil ik dat Leo in slaap valt met een goed gevoel — niet alleen rustig, maar ook gezien en geliefd. Dit boek geeft dat gevoel. Het is geen boek voor de overgang van druk naar rustig, maar voor het moment net daarna: als alles stil is en je nog even samen bent.

6. Raad eens Hoeveel ik van je Hou

van Sam McBratney

Hazeltje en Grote Haas proberen elkaar te vertellen hoeveel ze van elkaar houden — steeds met een groter gebaar. Tot de maan. En terug.

Dit is misschien wel het meest gebruikte bedtijdboek ter wereld, en dat is niet voor niets. De herhaling, het heen-en-weer, de toenemende warmte — het voelt als een knuffel in boekvorm.

Maar wat ik er als slaapcoach ook in zie: het kind valt in slaap met de gedachte “ik hou van jou tot aan de maan en terug.” Dat is een heel ander gevoel dan in slaap vallen na een avond vol strijd. Die veiligheid — dat gevoel van compleet zijn — is de beste basis voor een rustige nacht.

7. De Kleine Walvis

van Benji Davies

Een eenzaam jongetje vindt een kleine walvis op het strand. Ze sluiten vriendschap — maar de zee roept. Een stil, zacht boek over verbinding, loslaten en de kracht van vriendschap.

De illustraties van Benji Davies zeggen meer dan de tekst. Grote, rustige vlakken, zachte kleuren, veel stilte op de pagina. Dit is het soort boek waarbij je kind naar de tekeningen kijkt terwijl jij leest — en daarin wegzinkt.

Loslaten is ook een thema van dit boek — en dat is natuurlijk ook precies wat een kind bij bedtijd moet doen. Loslaten van de dag, loslaten van jou. Dat thema zit hier subtiel in, zonder dat het als les voelt.

8. Komt Goed, Kleine Krab

van Chris Haughton

Kleine Krab valt uit het nest en is verdwaald. Hij vraagt aan alle dieren of ze zijn mama zijn — steeds nee, maar ook steeds vriendelijk. Tot het toch goed komt.

De herhaling in dit boek is zijn kracht. Elk dier dat “nee” zegt, doet dat op dezelfde rustige manier. Er is spanning, maar nooit angst. En het einde is warm en zeker: het komt goed.

“Het komt goed” is eigenlijk precies de boodschap die ik kinderen mee wil geven voordat ze gaan slapen. Niet alle problemen opgelost, niet alles perfect — maar het gevoel dat het goed is. Dat ze veilig zijn. Dat jij er bent. Dit boek zegt dat zonder het te hoeven uitleggen.

9. Mijn Grote Vriend Leeuwwitje

van Jim Helmore

Caro is nieuw in de buurt en heeft nog niemand om mee te spelen. Tot ze een vriendelijke stem hoort — en achter haar een grote witte leeuw staat. Leeuwwitje wordt haar beste vriend. Maar als ze naar buiten gaat, kan Leeuwwitje niet mee. Durft Caro dat zonder hem?

Dit boek gaat over moed. Over de angst om iets alleen te doen — en het toch proberen. Het is een verhaal dat kinderen aanspreekt die gevoelig zijn, die groot voelen wat er in hen omgaat, en die soms een extra zetje nodig hebben.

Bij bedtijd is er soms ook die angst: alleen zijn, loslaten, het donker in. Dit boek erkent dat zonder het te dramatiseren. En het einde laat zien: je hebt meer in je dan je denkt. Dat is een fijn gevoel om mee in slaap te vallen.

10. Coco Kan Het!

van Loes Riphagen

Coco is een klein vogeltje dat moet leren vliegen. Alle andere babyvogeltjes zijn al uitgevlogen, maar voor Coco is dat nog een grote stap. Wat als ze valt? Gelukkig heeft ze een moeder die precies het goede zetje geeft — op het juiste moment.

Dit boek is in 2021 verkozen tot Prentenboek van het Jaar — en ik snap het volledig. De illustraties zijn adembenemend, het verhaal is eenvoudig maar raak.

Ik gebruik dit boek graag bij kinderen die wat meer moeite hebben met zelfstandig slapen of loslaten. Het gaat over durven. Over vertrouwen op jezelf, ook als je moeder er niet bij is. En dat is precies de stap die zoveel kinderen bij bedtijd moeten zetten.

Wat ik ook mooi vind: de moeder in dit verhaal doet het goed. Ze steunt zonder over te nemen. Ze gelooft in haar kind — hardop. Dat is ook een kleine reminder voor ons als ouders.